By Monika Prędzel 
Artykuł w skrócie
- Kapary cierniste pochodzą z krzewu blisko spokrewnionego z kapustą.
- Roślina kwitnie tylko jeden dzień: rano kwiat, po południu już owoc.
- Dawniej popiół ze spalonych korzeni wykorzystywano jako źródło soli.
- Przyprawą są głównie pąki kwiatowe, konserwowane w winie, occie lub oliwie.
- Smak kaparów jest pikantno-słodko-kwaśny, jak miks musztardy i czarnego pieprzu.
- W kuchni stosuje się też marynowane owoce kaparów.
- To klasyk kuchni śródziemnomorskiej: do sałatek, marynat, majonezów, zimnych mięs i sosów.
- Kapary zawierają dużo przeciwutleniaczy.
- W medycynie ludowej używano ich m.in. na wzdęcia, reumatyzm oraz w „męskich sprawach”.
Są takie składniki, które wyglądają niepozornie, a potrafią zrobić całe danie. I dokładnie takie są kapary cierniste – te małe, zielone „kuleczki”, które w restauracjach często lądują na rybie albo w sosie i nagle wszystko smakuje… bardziej śródziemnomorsko. Bardziej wyraziście. Bardziej „dorosło”.
A najlepsze? Kapary mają naprawdę ciekawą historię – i botaniczną, i kulinarną, i nawet ludową.
Kapary: roślina bliska kapuście, ale z temperamentem
Kapary (Capparis spinosa) pochodzą z krzewu, który jest blisko spokrewniony z kapustą. Brzmi zabawnie, bo kapusta kojarzy się raczej z bigosem niż z włoskimi klimatami, ale natura lubi zaskakiwać.
Ta roślina ma też niezwykły rytm: kwitnie tylko jeden dzień. Zaczyna od rana, a już po południu… z kwiatu powstaje owoc. Trochę jakby Matka Natura miała w sobie tryb „ekspresowo, bo szkoda czasu”.
I jeszcze smaczek (dosłownie i w przenośni): popiół ze spalonych korzeni tego krzewu mógł być wykorzystywany jako źródło soli. Czyli kapary nie tylko doprawiają, ale wręcz potrafiły zastępować sól w dawnych praktykach. Szanuję.
Co tak naprawdę jemy? Pąki, nie owoce
Najczęściej, gdy mówimy o kaparach jako przyprawie, chodzi o pąki kwiatowe. Zbiera się je zanim zakwitną, a potem konserwuje, bo dopiero wtedy wchodzą w ten charakterystyczny smak.
Pąki kaparów bywają konserwowane:
- w winie,
- w occie,
- albo w oliwie.
I teraz to, co najważniejsze: smak. Kapary są lekko pikantne i słodko-kwaśne – taka mieszanka musztardy i czarnego pieprzu, tylko bardziej „cytrusowa” w odczuciu. To jest właśnie ten typ dodatku, który robi w ustach efekt: „o, coś się dzieje!”
Co ciekawe, w kuchni wykorzystuje się też marynowane owoce kaparów. Są większe niż pąki i mają podobny, wyrazisty klimat, tylko często z nieco inną teksturą.
Kapary w kuchni śródziemnomorskiej: mały dodatek, wielka różnica
Kapary to totalny klasyk kuchni śródziemnomorskiej, zwłaszcza włoskiej. Często występują w towarzystwie oregano, bazylii i oliwek, czyli w „drużynie”, która robi smak.
Gdzie kapary sprawdzają się najlepiej? W takich daniach, gdzie potrzebujesz przełamania i lekkiej kwaskowatości:
sałatki rybno-mięsne, zimne mięsa, różnego rodzaju sosy, marynaty, a także domowe majonezy, które dzięki nim dostają pazura. Kapary potrafią też podkręcić prosty sos do makaronu albo nadać wyrazu pieczonej rybie.
To jest trochę jak biżuteria w stylizacji: niby detal, a robi „całość”.
Dlaczego kapary są cenione? Przeciwutleniacze robią swoje
Kapary zawierają dużą ilość przeciwutleniaczy. A to jest dobra wiadomość, bo przeciwutleniacze to jedna z tych rzeczy, które kojarzą się z dbaniem o organizm „od środka”. Oczywiście kapary nie zastąpią zbilansowanej diety, ale jako element kuchni, która jest lekka i pełna roślinnych dodatków – pasują idealnie.
Kapary w medycynie ludowej: na wzdęcia, reumatyzm i… męskie sprawy
Dawniej kapary nie kończyły swojej roli na talerzu. Medycyna ludowa traktowała je jako pomocne przy wzdęciach i reumatyzmie. Używano ich także w kontekście leczenia impotencji u mężczyzn.
Oczywiście dziś takie zastosowania warto traktować z dystansem – szczególnie jeśli ktoś ma poważne dolegliwości, to najlepszą drogą jest konsultacja z lekarzem. Ale jako ciekawostka pokazuje to jedno: kapary od dawna były uznawane za roślinę o „mocy”, nie tylko o smaku.
Jak używać kaparów, żeby nie przesadzić?
Kapary są intensywne. I to jest ich supermoc, ale też pułapka. Najlepiej zaczynać od małej ilości, bo łatwo zrobić z dania „kaparową bombę”, a nie o to chodzi. One mają podkręcić smak, a nie go zdominować.
Jeśli kapary są mocno octowe, możesz je delikatnie przepłukać – wtedy będą bardziej zbalansowane i subtelniejsze.
Kapary – małe, zadziorne i totalnie uzależniające
Jeśli jeszcze się z nimi nie zaprzyjaźniłaś, to serio warto. Kapary to taki składnik, który wprowadza do domowej kuchni odrobinę śródziemnomorskiego luzu: ryba, oliwa, zioła, cytryna, a w tle te małe pączki, które robią „klik” w smaku.
Matka Natura dała nam coś prostego, ale genialnego: kapary cierniste – pąki kwiatowe, które potrafią zmienić zwykły obiad w coś, co smakuje jak wakacje.
FAQ – popularne zapytania dotyczące właściwości i zastosowania kaparów
To pąki kwiatowe (a czasem także owoce) krzewu spokrewnionego z kapustą, używane jako aromatyczna przyprawa.
Najpopularniejsze są pąki kwiatowe, ale w kuchni spotyka się też marynowane owoce.
Są lekko pikantne i słodko-kwaśne – często porównywane do mieszanki musztardy i czarnego pieprzu.
Szczególnie w kuchni śródziemnomorskiej i włoskiej, często obok oliwek, oregano i bazylii.
Do sosów, marynat, majonezu, sałatek rybno-mięsnych oraz do zimnych mięs – mały dodatek, a robi różnicę.
Zawierają dużo przeciwutleniaczy, a medycyna ludowa przypisywała im wsparcie m.in. przy wzdęciach i reumatyzmie.
Dodawaj je oszczędnie – są intensywne. Jeśli są mocno octowe, możesz je krótko przepłukać przed użyciem.
Kasia Malwińska