Otwarty związek – czy to nadal para?

Związek zwykle kojarzymy z bliskością, przywiązaniem, zaufaniem i wiernością. Dla wielu osób naturalną częścią bycia razem jest również wyłączność seksualna – skoro jesteśmy parą, nie umawiamy się i nie sypiamy z innymi. Ale czy rzeczywiście jest to jedyny możliwy model? Otwarty związek podważa właśnie tę zasadę. Dwie osoby mogą być dla siebie najważniejszymi partnerami, wspólnie budować codzienność, kochać się i planować przyszłość, a jednocześnie za obopólną zgodą dopuszczać kontakty seksualne lub romantyczne z innymi.

Dla jednych brzmi to jak przepis na katastrofę, dla innych – jak uczciwsza alternatywa dla monogamii. Współcześnie częściej mówi się o konsensualnej niemonogamii, czyli relacjach, w których wszyscy zainteresowani wiedzą o przyjętych zasadach i się na nie zgadzają. Nie oznacza to jednak, że taki układ jest łatwy, pozbawiony zazdrości albo odpowiedni dla każdego.

Artykuł w skrócie

• Otwarty związek to relacja, w której partnerzy za obopólną zgodą dopuszczają kontakty seksualne lub randki z innymi osobami.
• Kluczową różnicą między otwartą relacją a zdradą jest świadoma zgoda oraz przestrzeganie wcześniej ustalonych granic.
• Otwarty związek nie jest tym samym co poliamoria – ta może zakładać tworzenie więcej niż jednej więzi romantycznej.
• Zazdrość może pojawić się również w relacji otwartej, dlatego szczególnie ważne są szczera komunikacja, zaufanie i poczucie bezpieczeństwa.
• Zgoda na niemonogamię nie powinna wynikać ze strachu przed utratą partnera ani być efektem presji.
• Partnerzy powinni ustalić m.in. zasady spotkań z innymi, kwestie bezpieczniejszego seksu, informowania o kontaktach oraz postępowania w przypadku pojawienia się uczuć.
• Monogamia nie jest modelem przestarzałym, podobnie jak konsensualna niemonogamia nie oznacza automatycznie braku zaangażowania.
• Nie istnieje jeden model relacji odpowiedni dla wszystkich. Najważniejsze są dobrowolność, wzajemny szacunek, uczciwość i respektowanie granic.

Czym właściwie jest otwarty związek?

Najprościej mówiąc, otwarty związek to relacja, w której partnerzy świadomie rezygnują z pełnej wyłączności, najczęściej seksualnej. Nie musi oznaczać to swobody robienia wszystkiego z każdym.

Każda para może ustalić własne granice. Jedni dopuszczają wyłącznie seks poza związkiem, ale wykluczają tworzenie więzi romantycznych. Inni zgadzają się na randki. Jeszcze inni chcą wiedzieć o każdym spotkaniu partnera, podczas gdy część woli zasadę „nie pytam o szczegóły, ale wiem, że takie kontakty się zdarzają”.

Wspólnym mianownikiem powinna być świadoma i dobrowolna zgoda obu stron.

To właśnie ona odróżnia otwarty związek od klasycznej zdrady.

Otwarty związek a zdrada – gdzie przebiega granica?

W monogamicznej relacji seks z inną osobą zazwyczaj będzie naruszeniem podstawowych ustaleń. W otwartym związku sam kontakt seksualny z kimś trzecim nie musi być zdradą, jeśli mieści się w zaakceptowanych wcześniej granicach.

Nie oznacza to jednak, że w takim związku zdrada w ogóle nie istnieje.

Jeżeli para ustaliła, że nie spotyka się ze wspólnymi znajomymi, a jedna osoba potajemnie zaczyna to robić, dochodzi do złamania umowy. Podobnie będzie w przypadku ukrywania relacji, przekraczania ustalonych granic czy kłamania na temat kontaktów z innymi osobami.

Zdradą może więc stać się nie tyle sam seks, ile złamanie zaufania i wspólnie ustalonych zasad.

Czy otwarty związek to nadal prawdziwy związek?

To pytanie pojawia się niezwykle często. Jeżeli uznamy, że relację tworzą wyłącznie dwie osoby zachowujące wyłączność seksualną, odpowiedź będzie przecząca. Problem w tym, że dla wielu ludzi definicja związku jest znacznie szersza.

Para może przecież:

• kochać się,
• mieszkać razem,
• wychowywać dzieci,
• prowadzić wspólny dom,
• wspierać się emocjonalnie,
• planować przyszłość,
• pozostawać dla siebie najważniejszymi osobami,

a jednocześnie nie wymagać od siebie wyłączności seksualnej.

Z perspektywy takich osób seks i miłość nie zawsze są tym samym. Kontakt fizyczny z kimś innym nie musi automatycznie oznaczać osłabienia więzi z głównym partnerem.

Oczywiście dla osoby silnie łączącej seks z miłością i intymnością takie rozdzielenie może być praktycznie niemożliwe. I to również jest całkowicie uprawnione podejście.

Nie każdy otwarty związek oznacza poliamorię

Pojęcia te bywają stosowane zamiennie, choć nie znaczą dokładnie tego samego.

Otwarty związek najczęściej oznacza parę, która dopuszcza kontakty seksualne z innymi osobami, zachowując podstawową więź romantyczną między sobą.

Poliamoria zakłada natomiast możliwość tworzenia więcej niż jednej relacji uczuciowej za wiedzą i zgodą zainteresowanych osób.

Istnieją też inne formy konsensualnej niemonogamii. Niektóre pary decydują się na swinging, inne spotykają się z osobami trzecimi oddzielnie, a jeszcze inne budują relacje, których nie da się łatwo przyporządkować do jednej kategorii.

Współczesne podejście pokazuje więc, że pomiędzy tradycyjną monogamią a całkowitym brakiem zobowiązań istnieje wiele możliwości.

Szczerość zamiast kłamstwa – największy argument zwolenników

Osoby wybierające otwarte relacje często wskazują na jeden argument: nie trzeba ukrywać swoich pragnień.

W klasycznym związku pojawienie się zainteresowania inną osobą może prowadzić do poczucia winy, sekretów, a czasem zdrady. W relacji otwartej samo odczuwanie pożądania wobec kogoś spoza pary nie musi być problemem.

Zwolennicy tego modelu przekonują, że wolą usłyszeć prawdę niż żyć w pozornie monogamicznym związku, w którym jedna osoba potajemnie przekracza granice.

Tyle że szczerość sama w sobie nie rozwiązuje wszystkich problemów.

Można przecież wiedzieć o wszystkim i nadal cierpieć.

A co z zazdrością?

To prawdopodobnie jedna z pierwszych myśli pojawiających się przy rozmowie o otwartych związkach: „Przecież byłabym strasznie zazdrosna!”

I rzeczywiście, zgoda na otwarcie relacji nie powoduje automatycznego zniknięcia zazdrości.

Może pojawić się obawa:

Czy ona jest ode mnie atrakcyjniejsza? Czy seks z nią jest lepszy? A jeśli partner się zakocha? Czy pewnego dnia przestanę być najważniejsza?

Zazdrość może występować zarówno w związkach monogamicznych, jak i niemonogamicznych. Różnica polega przede wszystkim na sytuacjach, w których trzeba się z nią zmierzyć.

Dlatego otwarta relacja wymaga nie tylko ustalenia zasad, ale również umiejętności rozmawiania o lęku, poczuciu bezpieczeństwa, potrzebie bliskości i własnych granicach.

„Zgodziłam się, żeby go nie stracić” – to poważny sygnał ostrzegawczy

Otwarty związek może funkcjonować tylko wtedy, gdy zgoda jest rzeczywiście dobrowolna.

Jeżeli jedna osoba mówi: „albo otwieramy związek, albo odchodzę”, a druga akceptuje rozwiązanie wyłącznie ze strachu przed rozstaniem, trudno mówić o równowadze.

Podobnie niebezpieczne jest traktowanie otwarcia relacji jako cudownego sposobu na uratowanie związku, który już znajduje się w głębokim kryzysie.

Jeżeli wcześniej brakuje zaufania, komunikacji i poczucia bezpieczeństwa, pojawienie się kolejnych osób może nie rozwiązać tych problemów. Czasami wręcz je uwidacznia.

Otwartość nie powinna być ceną płaconą za zatrzymanie partnera.

Jakie zasady ustalają pary w otwartych związkach?

Nie istnieje uniwersalny regulamin, ale przed rozpoczęciem takiej relacji warto omówić bardzo konkretne kwestie.

Przykładowe pytania brzmią:

• Czy dopuszczamy wyłącznie seks, czy również randki?
• Czy mówimy sobie o spotkaniach z innymi?
• Czy możemy spotykać się ponownie z tą samą osobą?
• Czy wykluczamy znajomych i byłych partnerów?
• Czy inne osoby mogą pojawiać się we wspólnym mieszkaniu?
• Jak dbamy o bezpieczniejszy seks i badania w kierunku infekcji?
• Co robimy, jeśli pojawią się uczucia?
• Czy każde z nas może powiedzieć: „to przestało mi odpowiadać”?

Zasady mogą się zmieniać. To, co wydawało się komfortowe na początku, po kilku miesiącach może wymagać ponownej rozmowy.

Otwarty związek nie oznacza seksu bez zasad

Swoboda seksualna nie powinna oznaczać rezygnacji z odpowiedzialności. Przy większej liczbie partnerów szczególnie istotne stają się profilaktyka infekcji przenoszonych drogą płciową, stosowanie metod barierowych oraz odpowiednio dobrane badania.

Dotyczy to również uczciwości wobec osób spoza głównej pary. One także powinny wiedzieć, w jakiego rodzaju relacji uczestniczą i jakie są jej granice.

Nie chodzi więc o zasadę „wszystko wolno”. Dobrze funkcjonująca konsensualna niemonogamia może wręcz wymagać więcej rozmów i uzgodnień niż tradycyjny model relacji.

Czy człowiek jest z natury monogamiczny?

Argument o „naturalnej poligamii człowieka” często pojawia się w dyskusjach o otwartych związkach, ale rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana.

Ludzkich relacji nie da się sprowadzić do prostego stwierdzenia, że wszyscy jesteśmy stworzeni albo do monogamii, albo do wielu partnerów. Na nasze wybory wpływają biologia, emocje, kultura, wychowanie, osobiste wartości i indywidualne potrzeby.

Możemy odczuwać pociąg do innych osób, pozostając jednocześnie wiernymi partnerowi. Możemy również świadomie wybrać niemonogamię. Samo pojawienie się atrakcyjnej osoby nie odbiera człowiekowi możliwości decydowania o własnym zachowaniu.

Dlatego pytanie „co jest bardziej naturalne?” niekoniecznie jest najważniejsze.

Znacznie ciekawsze brzmi: jaki rodzaj relacji jest zgodny z potrzebami i wartościami konkretnych osób?

Czy monogamia staje się staroświecka?

Zdecydowanie nie musi. To, że coraz głośniej mówi się o innych modelach relacji, nie oznacza końca tradycyjnych związków.

Dla wielu kobiet i mężczyzn właśnie wyłączność emocjonalna i seksualna daje poczucie bezpieczeństwa, pogłębia intymność i stanowi istotną część zobowiązania wobec ukochanej osoby.

Ktoś może doskonale rozumieć ideę otwartych relacji, a jednocześnie powiedzieć: „To nie jest dla mnie. Nie chcę dzielić się partnerem i sama również nie potrzebuję innych osób”.

Nie świadczy to o zacofaniu. Podobnie jak wybór konsensualnej niemonogamii sam w sobie nie świadczy o braku zdolności do tworzenia głębokiej więzi.

Otwarty związek – wolność czy emocjonalne pole minowe?

Prawdopodobnie może być jednym i drugim. Wszystko zależy od ludzi, którzy go tworzą.

Dla jednej pary możliwość kontaktów z innymi osobami będzie źródłem konfliktów, niepewności i zazdrości. Dla innej okaże się rozwiązaniem zgodnym z jej potrzebami i podejściem do seksualności.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „Czy otwarty związek jest dobry czy zły?”.

Warto raczej zapytać: Czy oboje naprawdę tego chcemy? Czy potrafimy mówić o zazdrości? Czy respektujemy swoje granice? Czy możemy w dowolnym momencie zmienić zdanie? Czy czujemy się w tej relacji bezpiecznie?

Bo niezależnie od tego, czy związek jest monogamiczny, otwarty czy poliamoryczny, jego fundament pozostaje zaskakująco podobny: dobrowolność, zaufanie, komunikacja, szacunek i uczciwość.

A wyłączność? Dla jednych będzie nieodłączną częścią miłości. Dla innych – zasadą, z której można wspólnie zrezygnować. I być może właśnie na tym polega współczesne spojrzenie na związki: nie na znalezieniu jednego modelu idealnego dla wszystkich, lecz na świadomym ustaleniu, jaki model jest odpowiedni dla nas.

FAQ – popularne zapytania dotyczące otwartego związku